Met een TT 600 naar West Afrika



Maarten is geen doorsnee motorrijder. Hij knutselt ook aan tweewielers. Dat doet hij in zijn eigen bedrijf (Mc Motor, Oosterbeek). In de laatste aflevering van Motor-E-motion van vorig jaar hebben wij kennis gemaakt met zijn Yasuki GSX-R1. Deze keer kijken we over zijn schouder mee als hij zijn Yamaha TT 600 uitlaat in de Grote Zandbak. Het is niet de eerste keer dat Maarten verder gaat dan een rondje om de kerk. Samen met Dirty Harry, de al genoemde TT 600, heeft hij sporen achter gelaten in diverse continenten. 



Voorbereiding

Het inwendige van Dirty Harry is in losse onderdelen door Maarten’s handen gegaan. Alle lagers zijn vervangen door nieuwe. Het bleek tijd voor een nieuwe zuiger. En er is een extra dikke koperen koppakking gemonteerd. De compressieverhouding is daarmee drastisch verlaagd. Dat is een noodzakelijke ingreep, want wat in Afrika voor benzine doorgaat willen wij niet eens in de spoelbak gebruiken. Het standaard luchtfilter was al vervangen door een exemplaar van K&N. De achterketting kan er nog wel mee door. Zuinige Maarten rijdt eerst de oude op voor hij onderweg een nieuwe monteert. De tank is vervangen door een grotere, nu kan er 18 liter sap in. De keus valt op een benzinekraan met een extra aansluiting. Dat is handig als je onderweg wat af wil tappen om bijvoorbeeld het luchtfilter schoon te wassen. Het eigenfabrikaat rek voor de koffers had al een paar reizen meegemaakt. Op de valreep werd nog een haarscheurtje ontdekt. Een lasje er op en klaar is Maarten. De originele TT-buddy valt in de categorie “twijfelaar”. Omdat vriendin Michelle de rol van passagier op zich gaat nemen moet het zitmeubel een echt tweepersoons-exemplaar worden. Gelukkig was er een bereidwillige Suzuki GS 1000 voorhanden die voortaan buddyloos door het leven gaat. Pikant detail: vlak voor het vertrek bleek Michelle toch wel een klein beetje zwanger te zijn. Junior in wording heeft zijn of haar eerste motorervaring er al vroeg opzitten!


Op, aan, in en onder de TT

Onder de koplamp hangt acht kilo gereedschap. Dit moet voldoende zijn voor een eventuele totale demontage en mogelijk repareerwerk. De vormpjes en schepjes konden niet mee. Naast de tank hangen twee zakken om water mee te nemen. Er moet rekening gehouden worden met een maximaal verbruik van anderhalve liter per persoon per uur. Boven het achterlicht, onder het rek, wordt een reservevoorraad brandstof opgeslagen. Aan het rek hangen de koffers en bovenop bevindt zich een plunjebaal. Dit alles lijkt voldoende om een modaal gezin mee te kunnen verhuizen. Toch valt het nog wel mee. Het totale gewicht van de bagage blijft beperkt tot 30 kilogram.


Op pad

Eind november gaat de TT op de boot naar Accra, de hoofdstad van Ghana. Het fietsje is bewust voor vertrek niet opgepoetst. Het uiterlijk van een sloper heeft soms zijn voordelen. Dan neemt de kans toe dat ze hem aan boord en bij de douane met rust laten. Begin december vertrekken M en M. 
De eerste bestemming is het Nationaal Park in Noord Ghana. Van daar gaat de reis door Burkino Faso naar Mali. Het onderhoud blijft beperkt tot het twee keer daags reinigen van het luchtfilter. Tot een authentieke M 10 bout zich in de achterband boort. Daar hoort hij niet thuis. Erger nog: onderweg heeft hij een scheur van acht centimeter in de binnenband gecreëerd! 


Afrikaans vulkaniseren

Op je reserve binnenband moet je zuinig zijn. Die blijft dus in de tas. Samen met lokale deskundigen, in Afrika praat je dan over bijna de gehele bevolking, werd de band gereanimeerd. Dat doe je door eerst de binnenband op te ruwen met een afgebroken stuk ijzerzaag. Ondertussen wordt er een blok staal in het houtvuur gelegd. Dan knip je de aanstaande plakker uit een stuk rubber dat in een vorig leven de functie had van binnenband. Er komt een blikje snuif voor de dag. Even roeren met een houten voorwerp en dan kan er gesmeerd worden rond de open wond van Maarten’s binnenband. Vervolgens begint het gedeelte van de prehistorische technologie; er wordt gezeuld met een hydraulische pers uit de Midden IJzertijd. Bandje op de pers, daaroverheen een stuk vetvrij papier en daarboven komt het hete stuk staal uit het houtvuur. Even pompen, tien minuten laten staan en klaar is de band. De reis kan worden vervolgd. Op weg naar de volgende panne?


Harry zakt door zijn poten

Enkele lekke banden verder zijn we in de hoofdstad van Burkina Faso, Ouagadougou beland. Op een weg met grote “pot holes” (zo noemen ze daar gaten in het wegdek) schoot het niet erg op. Maar Maarten wil juist een beetje doorrijden. En juist dan breekt de veer en demperstang van het achterveerelement. Het klinkt als een explosie. Dat vond de luchtfilterbak ook. Die schrok zo dat hij in tientallen kleine stukjes uiteen viel. Maarten’s eerste reactie was “bagage eraf, dan steken we hem in de fik! Gelukkig zat het verstand achterop. Het werd afladen en wachten op vervoer. Op een pick up werd de Yamaha naar de bewoonde wereld gebracht. Tijd om te zoeken naar passende, dan wel pas te maken, eenheden. Een veer van onbekende herkomst werd bewerkt tot een bijna passend onderdeel. Een bus wordt geconstrueerd uit een stuk waterleidingbuis. Dit krijgt een nieuwe bestemming tussen de veer en het oog van de demperstang. Na enig laswerk kan de montage plaatsvinden. En na een puzzelspel voor drie personen en enig boetseerwerk met polyester verschijnt er ook nog een herboren luchtfilterbak. Rijden maar!


Harry leert zwemmen

De volgende bestemming is een wildpark in Noord Ghana. Dit is een park met echt wild. Toegang is alleen mogelijk onder begeleiding van een Ranger met een Kalashnikov. Michelle neemt een rustdag. De heren gaan op pad. Zij schuwen de minder tot nauwelijks begaanbare paden niet. Vijfentwintig procent stijging: geen probleem. Steile afdalingen ook geen punt. Maar dan wordt de ondergrond vochtiger, gaat over in taaie klei, vervolgens blubber en het lijkt te eindigen in een moeras. Dirty Harry gaat zijn naam eer aan doen. De assen verdwijnen, ook van het blok is steeds minder te zien. De TT krijgt duikbootneigingen. Duwen helpt niet, trekken ook niet. In een wanhooppoging wordt de motor platgelegd. De twee heren, inmiddels twee halve heren, staan kruisdiep te sjorren. Lang frotten in de blubber levert op dat de TT honderdtachtig graden gedraaid wordt. Enkele tientallen meters terug, en vele uren later, wordt de motor zo ver opgedoken dat hij weer gestart kan worden. 
De reis kan weer rijdend worden hervat.


Net genoeg helikeutels

Het blok van de TT heeft tot nu toe nog geen krimp gegeven. De eencilinderfamilie van Yamaha heeft dan ook niet voor niets de naam zeer betrouwbaar te zijn. Toch is er een klein kwaaltje dat heel soms de kop op steekt. De tapeinden waarmee de cilinderkop is bevestigd hebben de neiging zich los te wrikken. Als dit gebeurt merk je dit eerst doordat de koppakking gaat lekken. Dan moet het blok uit het frame genomen worden om de kop te kunnen lichten. Vervolgens monteer je een Helicoil en de montage van de kop kan beginnen. Blok er in en rijden maar weer. Maarten was natuurlijk op de hoogte van deze kwaal. Hij nam uit voorzorg wel drie helicoils mee. Hij had ze een keer nodig, nog een keer en nog een keer. Het waren er precies genoeg om de tocht te volbrengen.


Tot slot 

Vijfduizend kilometer in twee maanden is niet veel. Deze afstand door West Afrika stelt wel wat voor. Totaal waren er 15 uren sleutelplezier nodig om het vehikel draaiend te houden. Dit is inclusief het verhelpen van vijf lekke banden. 
Met de te verwachten gezinsuitbreiding is het niet waarschijnlijk dat Maarten en Michelle op korte termijn weer zo’n reis gaan maken. De TT is een volgende levensfase begonnen in 
Ghana. Nu als heer van stand. Zijn naam is niet meer Dirty Harry. Want voor de verkoop is hij gewassen. 



Ernie Wijnstekers